سلامت اداری از حوزه های مغفول است

عابدی جعفری با بیان اینکه سلامت اداری از حوزه های مغفول است که کار جدی روی آن صورت نگرفته است، گفت: مدل های مربوط به سلامت اداری در دنیا متکثر است. به دنبال توسعه ادبیات فساد، ادبیات مربوط به سلامت نیز توسعه پیدا می کند. یک شاخه مبارزه با فساد، مبارزه با فساد با رویکرد دینی است که مغمول واقع نشده اما تعداد کتاب ها در این حوزه از تعداد انگشتان دست تجاوز نمی کند.

غرفه موسسه خانه کتاب در اولین روز سی و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، میزبان نشست تخصصی «ارزیابی کتاب های مبارزه با فساد» بود.

نشست تخصصی «ارزیابی کتاب های مبارزه با فساد»چهارشنبه(۴ اردیبهشت ماه) با حضور لیلی حبیبی، حسین راغفر و حسن عابدی جعفری در غرفه موسسه خانه کتاب در سی و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران برگزار شد.

در ابتدای این نشست، عابدی جعفری گفت: موضوع فساد بسیار غم انگیز شده است به طوری که ابعاد تازه تری از آن شکافته و برملا شده  و شدت موارد آن بیشتر از گذشته است؛ واقعیت عینی که جامعه را آزار می دهد و هیچ حوزه ای نیست که گرفتار فساد نباشد. واقعیات اجتماعی ما بازتاب پیدا کردن راهکار ذهنی در جامعه است که بخشی از آن در انتشار کتاب های این حوزه که منتشر شده یا می شود و بخشی در غالب پایان نامه ها، مقاله ها و… انعکاس دارد.

وی ادامه داد: نمره کشور ما در تمام سنجش هایی که در ۱۵ سال اخیر در حوزه فساد صورت گرفته از صد، سی است؛ نمره و انعکاس ما در قضایای مبارزه با فساد در حوزه عملی، نظری و هنری قابل قبول نیست. این وضع تنها در کشور ما نیست بلکه بیشتر کشورها هم همین مشکل را دارند.

عابدی افزود: در چهل ساله اخیر در کشور ما اثری که در دهه شصت به عنوان مبارزه با فساد نوشته شده باشد یافت نمی شود؛ شاید در آن دوران موضوع خیلی جدی نبود یا درجه سلامت جامعه بالا بود و ضرورت پرداختن به آن احساس نمی شد. ما از دهه ۷۰ نوشتن در این حوزه آغاز شد و کتاب «مبارزه با فساد» اولین کتابی است که در این زمینه منتشر شده است؛ این کتاب درباره کلیات فساد بحث می کند. در این زمینه شاید ده ها کتاب نوشته شده باشد. بهترین کتاب این حوزه مربوط به دهه ۸۰ با عنوان «سرطان اجتماعی فساد» از سوی آقای فرامرز رفیع پور نوشته شده که حاصل تحقیق میدانی است و در قالب کتاب در آمده است. بیشترین کتاب ها در حوزه عمومی مبارزه با فساد در دهه ۹۰ نوشته شده است و نوشتن کتاب ها در این حوزه از دهه ۷۰ تا ۹۰ سیر صعودی پیدا می کند.

عابدی بیان کرد: در حوزه روش شناسی یا سنجش میزان فساد نیز کتاب های تالیف شده است. تعداد  این کتاب ها از چهار دهه گذشته از تعداد انگشتان دست کمتر است. این حوزه یکی از حوزه های جدی زمین مانده در حوزه فساد است که باید به آن پرداخته شود. دسته بعدی کتاب ها تلاش می کنند تجربه کشورهای بین المللی در حوزه فساد را به داخل کشور منتقل کنند؛ اعم از اینکه این کتاب ها تالیف یا ترجمه باشد. در این حوزه کتاب کم نداریم و تعداد قابل توجهی آثار درباره نگاشته شده است. این موضوع بخشی از مطالعات تطبیقی راجع به فساد است. حوزه مهم دیگر حوزه ای است که بسیاری از دانشمندان داخلی تلاش کردند قوانین را گردآوری و در اختیار استفاده کنندگان قرار دهند. این حوزه بیشترین بخش ادبیات مبارزه با فساد را تشکیل می دهد. بعضی از این کتاب ها مختصرا به تحلیل پرداختند اما اکثرا گردآوری است.

وی عنوان کرد: به موازات این حوزه ها، یک شاخه از زحمات مبارزه با فساد به کنوانسیون مبارزه با فساد بر می گردد که مورد توافق کشورهای دنیا است و بخش های مختلفی دارد. این کنوانسیون در سال ۲۰۰۳ تصویب شده و بعد دو یا سه سال در کشورها اجرا شد و ایران هم آن را پذیرفت. بخش قابل ملاحظه ای از کتاب های این حوزه برگرفته از این کنوانسیون است اما موضوعاتی که در کنوانسیون وجود دارد مورد مطالعه قرار نگرفته این موضوعات بکر و گنجینه و خزانه غنی است که می توان راجع به آن کتاب نوشت.

عابدی با بیان اینکه سلامت اداری از حوزه های مغفول است که کار جدی روی آن صورت نگرفته است، گفت: مدل های مربوط به سلامت اداری در دنیا متکثر است. به دنبال توسعه ادبیات فساد، ادبیات مربوط به سلامت نیز توسعه پیدا می کند. یک شاخه مبارزه با فساد، مبارزه با فساد با رویکرد دینی است که مغمول واقع نشده اما تعداد کتاب ها در این حوزه از تعداد انگشتان دست تجاوز نمی کند. مطالعات تاریخی در مورد فساد از دوره عثمانی، دوره قاجار و پهلوی وجود داشته و در مورد آنها کتاب نوشته شده است. شاخه جدید در این حوزه نوشتن زندگی نامه است که نمونه آن زندگی نامه کسانی مانند امیرکبیر است.

وی در پایان گفت: این نشست مقدمه ای برای نقد همه کتاب های  مبارزه با فساد است. اگر خانه کتاب آمادگی دارد می تواند در طول سال این کار را با حضور نویسندگان و ناشران انجام دهد.

حسین راغفر از دیگر سخنرانان این نشست، گفت: مصادیق فساد در کشورهای دیگر هم وجود دارد اما عمده کشورها شاخص های بومی برای مبارزه با فساد دارند. در کشور ما متاسفانه شاخص های بومی برای فساد نداریم برای همین برای مقابله با فساد و پیگیری تحول فساد در کشور باید شاخص ها تدوین و تحول ها و علل آنها مطالعه شوند. در غیر این صورت انتشار کتاب در این زمینه هدف اصلی که مبارزه با فساد است را جبران نمی کند.

راغفر بیان کرد: برای شناخت علل فساد در ایران لازم است منابع تغذیه فساد در ایران را شناسایی کنیم؛ عمده آن به منابع اقتصادی بر می گردد. در طول تاریخ ایران یکی از عوامل اصلی فساد در کشور دسترسی به منابع عمومی و منابع طبیعی متعلق به مردم است.  با نگاه به عصر سعدی می بینیم او به حرص و آز تجارت اشاره می کند که چگونه تکاثر ثروت آنها را سیر نمی کند.

وی عنوان کرد: فساد در دنیا را عمدتا به دولت ها نسبت می دهند. در تعریف فساد به طور رسمی گفته می شود که فساد سوء استفاده از منابع عمومی برای منافع شخصی است که تعریف ناقصی است. تعریفی که از فساد در کشور ما شکل گرفته با شتاب گسترده ای پیش رفته است.

لیلی حبیبی نیز در این نشست با طرح این سوال که چرا باید درباره تحلیل فساد کار و نقد شود، گفت: مطالعات در سطوح مختلف نشان داد که موضوع فساد یک ابر چالش است که در صورت نپرداختن و عدم توجه به آن اعتماد به عنوان سرمایه اجتماعی از بین می رود. راهکار مدیریت آن این است که اصحاب فکر و دانشگاه موضوعاتی را مطرح  کنند.

وی با بیان اینکه این نشست را باید به فال نیک گرفت، گفت: برگزاری این نشست نشان می دهد موضوع فساد  آن هم در سی و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران دغدغه اصحاب فکر و اندیشه شده است. ما باید چهارچوبی برای تحلیل، ارزیابی و نقد فساد داشته باشیم. اکثر تحلیل های ارایه شده توصیفی و در سطح ملی است. ما باید ببینیم وضع تحلیل در چه قالب و رویکردی است.

حبیبی ادامه داد: رشد فساد فزاینده است و باید آن را مدیریت کنیم؛ باید ببینیم وضع مطلوب کجاست و ما در چه وضع و جایگاهی هستیم. آثار و کتاب ها نسبت به وضع مطلوب چگونه تعریف شده و تا چه حد به بحث های  کاربردی، تجربی، عملی، نظری و تئوریک آن پرداخته اند. فاصله وضع موجود تا وضع مطلوب خیلی زیاد است. وضع موجود را باید با تراز بین المللی مقایسه کنیم تا آثار علمی خود را با آن مقایسه کنیم. برگزاری این نشست ها، گفت و گو و بحث و تبادل نظر می تواند این فاصله ها را جبران کند.

وی در پایان بیان کرد: کتاب های مبارزه با فساد و سلامت ارزیابی و از نویسندگان آن تقدیر شده است. پیشنهاد می کنم موسسه خانه کتاب با همکاری انجمن های مختلف، به صورت مرتب جلسات نقد این کتاب ها را برگزار کند. همچنین، پیشنهاد می کنم بانک اطلاعات مربوط به این حوزه شامل کتاب، نویسندگان و ناشران تدوین شود.

برچسب ها